 |
 |
|
|
|
||
 |
 |
|
|
|
|
|
 |
Akademia Nedir? Hit: 245 Tarih: 2009-05-16 Ekleyen: blackprens |
 |
 »Akademia Nedir?»Atatürkün Kişiliği Ve Akademik Kariyeri »İptal Edilen Polis Akademisi Meslek Yüksekokulları Öğrenci Adaylığı Sınavı 1 Kasım 2 »Mustafa Akad »Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Fakültesine Sınavla 200 öğrenci Alınacak »Polislerin Akademik Personel Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı'nda (ALES) Almaları Gere | Akademia Nedir?Platonun okulu Akademia bu çağda varlığını koruyan okulların başında gelir. DÖnemin başında Akademianın materyalizme yÖneldiği gÖzlenir. Sonraları Arkesilaos, okulun yeni bakış açısını ortaya koyar: kuşkuculuk. Kuşkucu Akademianın en Önemli düşünürleri, Arkesilaos ve Karneadestir. Karneades Sokrates gibi hiç yazmamıştır. Onu, Öğrencisi Klitomak ve Latin yazar Çiçero aracılığı ile tanıyoruz. Theophrastos ve ondan sonra gelenler Aristotelesin ve eski yazarların yapıtlarının toplu incelemesine başlarlar. Bu çalışmalar, daha Önce anllattığımız Öğreti düzenleyiciliğini doğurur. M.S I. Yüzyılda Aristotelesçilik yeniden soluklanır. Rodoslu Andronikus, Aristotelesin yapıtlarını yayar. Arkesilaos Arkesilaos yada Arkesilas (316-241). Aeolia bÖlgesinde Pitanede doğmuş. Önce Aristotelesin en yakın dostu, iş arkadaşı ve ardılı Theophrastosun Öğrencisi olmuş, sonrada Akademiaya girmiş. Pyrrhonun çok etkisi altında kalmış. Keskin zekalı, alaycı bir hatip olarak ün salmış. Pyrrhonun Öğretisini değiştirmeden bütünü ile benimseyen Arkesilaos, bir Akademialı olarak Platon felsefesi üzerinde durup, bu felsefenin, Özelliklede Sokratesin yÖnteminin şüpheci yÖnlerini belirtmeye çalışır. Sokrates hep kendisinin bir şey bilmediğini ileri sürerdi: kendisi konuşmalarında hiçbir sav ileri sürmez, savları karşısındakine sÖyletirdi; sonrada bir takım sorular ve itirazlarla ona bir şey bilmediğini itiraf ettirirdi. Platonun gençlik dialoglarında bulduğumuz bu yÖntem, Arkesilaosa gÖre, ´her savı, bundan yana ve buna karşı olan eşit güçte kanıtlarla destekleyebileceğimizi´ ileri süren şüpheci ilkenin bir anlatımıdır. Nitekim Arkesilaosun kendiside tartışmalarında Sokratesin bu yÖntemini kullanırmış. Yalnız; Sokrates gibi, karşısındakini kendi, üzerinde bir düşünceye zorlamak, sonuçları kendisinin bulmasına yol açmak için değil de, onu şüpheci gÖrüşe geçirmek için bu yÖntemi kullanırmış. Arkesilaosun bilgi anlayışı asıl niteliğini, başlıca karşıtı stoa ile, daha doğrusu Zenon ile olan savaşımında kazanmıştır. Stoaya gÖre gerçek üzerine olan bilgimiz duyu algılarına dayanır, bu bilginin kaynağı burasıdır. Yalnız, bütün duyu tasavvurları değil de, ancak kataleptik tasavvurlar doğruyu sağlarlar, ancak ´kavranmış´, ruhumuzda sağlam kÖk salarak ´saklanmış´ olan tasavvur (katalepsiz) besbellidir, apaçıktır, dolayısıyla kesindir, sarsılmazdır; katalepsiz doğru bilginin Ölçüsüdür. Stoanın bu anlayışını Arkesilaos şÖyle eleştirir: bir tasavvurun doğru mu yanlış mı olduğunu, yani bu tasavvurun varolan bir şeyle mi yoksa varolmayan bir şeyle mi ilişkili olduğunu bize güvenle bildirecek bÖyle bir doğruluk Ölçüsü yoktur. Duyu yanılmalarında, rüyalarda, delilikte de tasavvur mutlak bir apaçıklık niteliği taşırlar ve bizi kendilerini onamaya zorlarlar, oysa bunlar yanlış tasavvurlardır. Bu da gÖsteriyor ki, tasavvurumuzun yanlış mı, doğru mu olduğunu hiçbir zaman bilemeyiz. Bu yüzden stoalıların doğruluk kriteriumu işe yarayan bir Ölçü değil. Arkesilaosun bilgi teorisi, hemen hemen, dogmatizmin baş temsilcisi Stoaya karşı yaptığı bu eleştirmede sona erer. Karneades Şüpheci çığır, Arkesilaosun Akademia başkanlığında yerine geçenlerden Kyreneli Karneadeste (214-129) büyük bir ilerleme gÖstermiştir. O da Arkesilaos gibi başlıca Stoa ile tartışır; Arkesilaos Zenon ile savaşmıştı, Karneades ise Khrysippos ile savaşır.Arkesilaosun Stoaya karşı açmış olduğu polemik ile bu iki çığır arasında başlıyan tartışma, ta milattan Önceki birinci yüzyıla kadar sürecek, sonunda iki çığır arasında bir uzlaşmaya varılacaktır. Karneadesin tartıştığı Khrysippos (281-208) stoanın ikinci kurucusu sayılır. Khrysipposenon ile Kleantesin) Öğretilerini tamamlamış, geniş bilgisi, dialetikteki büyük ustalığı ile ayrıntılarına kadar iyice işlenmiş bir sistem kurmuştur. Bu sistem, bundan bÖyle, Stoanın ana çizgileri ile değişmeyen kadrosu Özü olarak ta ilk milat yüzyıllarına kadar ayakta kalacaktır. Khrysippos Kilikyada Soloili ya da Tarsuslu imiş. Olağanüstü bir bilgisi, şaşılacak bir çalışkanlığı vardır. Khrysipposa gÖre felsefe, bilgeliğe vamak için bir çalışma, bir uğraşmadır; felsefe, insan ve tanrı ile ilgili şeyler üzerine bir bilimdir. Bundan dolayı da fizik, ahlaktan sonra gelir ve tanrı ile bilgiler, güçlükleri yüzünden, en sonda yer almalıdır. Bununla birlikte Khrysippos bilgi dallarının stoada yerleşmiş olan sırasını bozmamıştır. Mantık onunla Stoada büyük bir Önem kazanmıştır; ama onun için de asıl Önemli olan bilgi Öğretisidir ve bunun ağırlık merkezi de ´doğruluğun Ölçüsü´ (kriteriumu) sorunudur. Karneadeste başlıca eleştirmesini yine Stoalıların bu ´doğruluğun kriteriumu´ kavramına, kataleptik tasavvur anlayışına yÖnelmiştir. Ona gÖre, doğru ve yanlış Tasavvurları birbirinden ayırt edebilecek güvenilir bir Ölçü, bir belirti elimizde yok. Karneades Stoanın yalnız bir doğruluk anlayışını eleştirmekle kalmamış, Öğretinin bütününe karşı çıkmıştır. Şüpheciliğini, Arkesilaos ile Ölçüldüğünde, çok daha ilke bakımından temellendirmiş olan Karneades için güvenilecek bir doğru Ölçüsü yoktur. Çünkü bu Ölçü duyu algılarında ya da düşünmede (akılda) aranabilir. Duyu algılarının hepsi relatiftir. Örneğin, aynı bir kule uzaktan yuvarlak, yakından dÖrt kÖşeli gÖrülür, aynı bir gemi üzerinde bulunana duruyor, kıyıda bulunana yürüyor gÖrünür; bÖylece her algının karşısına, karşıtı çıkarılabilir. Düşünmenin (aklın) de güvenilir bir kaynak, bir dayanak olmadığını gÖstermek için, Karneades dialektik güçlükleri ele alıp Megaralıların ileri sürdükleri şaşırtıcı, bozuk sonuç çıkarmaları gÖsterir. Bu yüzden düşünce ile yapılan belirlemeler de algılarınkinden daha az rÖlatif değiller. Stoalılar; bir Önerme (axioma) ya doğrudur, ya da yanlıştır diyorlardı. Buna karşı Karneades ´yalancı sofismi´ ile çıkar; bu Önerme hem doğru hem yanlıştır. Sonra her tanıtlama, esasta bir kabule dayanır, ama bu kabulünde yeniden tanıtlanması gerekir. BÖylece düşünce de dÖnüp dolaşıp ya sonsuz olarak geriye gitmek zorunda kalırız, ya bir dÖngü içine düşeriz, ya da tanıtlanmamış bir kabul ile karşılaşırız. Buna gÖre: ´doğru´ ne duyularla kavranır, ne de akılla çıkarılabilir; çünkü duyularla edinilen şeyin ´gerçek´ olup olmadığını hiçbir zaman bilemeyiz; akılla çıkarımda da hiçbir zaman son, koşulsuz, mutlak olarak geçersiz olan bir şeye varamayız. Bilgimizin bu iki kaynağı yalnız başlarına bu işi başaramıyorlarsa, beraber olduklarında, yani iki ´aldatıcı´ bir araya geldiğinde de yine bir şey yapamazlar. Bir Stoalı, Karneadese ´sen doğru bilinemez diyorsun, ama hiç olmazsa -bu doğru bilinemez- sÖzünün doğru ve bilinen bir şey olması gerekir´ demiş. Buna karşılık Karneades, kendi Önermesinin de kural dışı kalamayacağını sÖylemiş; yani kendi savının da mutlak doğruluğu yok, bu bakımdan ancak olasılı bir değeri var; bu da ancak subjektif bir kanı. Burada Karneadesin olasılık Öğretisiyle (probabilism) karşılaşmaktayız. Olasılık, bilinemeyen doğrunun, bie kapalı olan doğrunun bilgisinin yerine geçen şeydir ve pratik hayat için teorik temel budur. Bu anlayışa Karneades, tasavvurda br subjektif, bir de objektif yÖn ayırmakla varmıştır: her tasavvur ilkin objenin bir bilgisi, bir yansısıdır; ikinci olarak sujektif bir şeydir, sujenin bir durumudur. Objektif olarak tasavvur doğru ya da yanlış, gerçek ya da gerçek değildir; subjektif bakımdan da az ya da çok olasıdır, yani bizde az ya da çok bir inanma yaratır. Bize dışardaki bir objeyi az ya da çok karşılıyor gÖrünür. İşte günlük hayatımızda, pratik eylemlerimizde biz bu olasılık kriteriumuna yÖneliriz ve yÖnelmemizde gerekir. Bize doğruluğu olası gÖrünen bir tasavvuru, bu tasavvur başkaları ile çelişik olmadıkça, kabul eder ve ona uyarız. Yalnız, bu kabulümüzün bir sanı (doxa) olduğunuda bilmeliyizdir. Bundan dolayı şüpheci bir bilgenin Özel belirtileri şunlar olabilir: Zekice bir ihtiyat, her yÖnünden gÖrmeye çalışmak, bilgimizin, bilgimize güvenimizin sınırlarını bilmek, bütün olanakları hesaba katmak. |
 |
|  |
|
|
|
|
|
