|
Akika Kurbanı Ve Kurban Hanefî mezhebinde çoğunluğun ve bazı müctehit imamlarının görüşüne göre; dinen aranan şartlara (Müslüman, akıllı ve bulûğ çağına erişmiş, yolcu olmayan, belirli bir malî güce) sahip olan kişilerin kurban kesmesi vciptir Fakihlerin çoğunluğuna göre ise; kurban kesmek müekked sünnettir Kur'an'da Hz Peygamber'e hitaben; "Rabb'in için namaz kıl, kurban kes" (el-Kevser, 108/2) buyurulmuş olması ve Hz Peygamber'in hadislerinde hali vakti yerinde olanların kurban kesmelerini istemesi, hatta "Kim imkanı olduğu halde kurban kesmezse bizim mescidimize yaklaşmasın" (İbn Mce, "Edhî, 2; Müsned, II, 321), "Ey insanlar, her sene, her ev halkına kurban kesmek vciptir" (Tirmizî, "Ehdî", 18; İbn Mce, "Ehdî", 2) şeklinde ifadeler kullanması Hanefîleri Kur'an'daki kurban kesme emrinin ümmeti de kapsadığı ve gereklilik bildirdiği görüşüne yöneltmektedir Önemli bir nokta da; Hz Peygamber'in kurban kesmeyi hiç terk etmemiş olmasıdır Bu ve bunun gibi delillerden hareket eden fakihler kurban kesmenin dinî hükmünü vcip olarak görmektedirler Diğer taraftan bu ibadeti sünnet olarak görenler ise; Kur'an'da bu konu için açık bir emrin bulunmamasını dikkate almışlar ve Hz Peygamber'in bu ibadeti devamlı yapmış olmasının kurbanın sünnet olmasıyla açıklanabileceğinden hareket etmişlerdir Şafii mezhebine göre kurban kesmek, terk edilmesi istenmeyen bir sünnettir ki bu da Hanefi mezhebindeki vacib'e yakın bir yaklaşımdır 2- Kurban Bayramı'nda akîka, adak ve ölmüş kişinin kurbanı kesilebilir miAkîka ve adak kurbanları sene içinde istenilen herhangi bir günde kesilebileceği gibi Kurban Bayramı'nda da kesilebilir Başka bir deyişle; Kurban Bayramı'nda kesilen kurbandan hariç akîka kurbanı, adak kurbanı, ölmüşler için kurban, kıran ve temettü haccı yapanların kestikleri 'hedy' adı verilen kurban, hacda yapılan hatalar (yasakların ihlali) için gereken ceza ve kefret kurbanları da kesilir 3- Bayram kurbanı ile akika kurbanı bir kurban üzerinde birleştirilebilir miBir kurbanlık koyunu üzerinde hem kurban bayramı kurbanına niyet, hem de akîka kurbanına niyet getirilerek kesilemez Çünkü bir ibadet için ancak 'bir niyet' getirilebilir 4- Bir evde oturan yetişkin çocuklar ve anne için kurban düşüyorsa hepsine ayrı ayrı kesmek mi gerekir, yoksa bir kurban yeterli miHanefî mezhebine göre; kurban kesmeyi vcip kılan zenginliğin ölçüsü, zektta ve fıtır sadakasında aranan zenginlik ölçüsüyle aynı olup kişinin borçları ve aslî ihtiyaçları dışında 20 miskal (85 gr) altına, ya da buna denk bir paraya veya mala sahip olmasıdır ve üzerinden bir sene geçmesi de beklenmez Kazanç, aile içi birliktelikle kazanılıyor ve eşle çocukların kendilerine ait mülkiyet hakları bulunmuyorsa (mal paylaşımı yoksa) babanın kurban kesmesiyle eş ve çocukların ayrıca kurban kesmeleri gerekmez Baba, anne, çocuk ayrı ayrı kazanmalarına rağmen bir havuz oluşturup aynı yerden yiyip tek yerde biriktiriyorlarsa o zaman da babanın kurban kesmesi aile fertleri için geçerlidir Fakat eşin ve çocukların kazançları ayrı ayrı yerlerden geliyor ve ayrı ayrı tasarruf ediliyorsa her kişi sahip olduğu zenginliğin zektından ve kurbanından sorumludur Kadının süs amaçlı olan ve normal olarak takınarak kullandığı takılarına (zinetine) zekt ve kurban düşmez (Prof Hayrettin Karaman'ın web sitesi) Fakat kadının kendisine ait gelirden tasarruf amaçlı biriktirmiş olduğu altın, para nisab miktarına ulaşınca bu zenginliğine zekt ve kurban düşer Ayrıca kurban mükellefiyeti olan baba, hanım, çocuk arasında birinin diğerine -hibe yoluyla- kurban kesmesi de mümkündür Şfiî mezhebine göre kurban kesmek sünnet olarak kabul edilmiştir Bir ev içinde babanın kurban kesmesi o evde yaşayan ev halkı için geçerlidir 5- Adak kurbanımızı 'ailece yiyeceğiz ve fakirlere dağıtacağız' diyerek adamışsak kurbandan yiyebilir miyizAdak adanırken önceden ne şekilde adanmışsa günü geldiğinde o şekilde yerine getirilir Örneğin; 'Bir koyun kurban keseceğim' diyen bir, 'İki koyun kurban keseceğim' diyen iki koyun keser 'Allah rızası için kurban kesip dağıtacağım' diyen kimsenin kestiği kurbanın etinden kendisi ve bakmakla mükellef olduğu kimseler yiyemezler Ancak kurbanı adarken 'aile ve akrabalarımız arasında ziyafet vereceğiz ve fakirlere de dağıtacağız' denmişse söylenilen şekle uyularak bu etten aile içinde de yenilebilir 6- Bir büyükbaş hayvanda; adak, akika ve kurbanlık paylar beraber edilir miDeve, sığır, manda gibi bir büyükbaş hayvan yedi kişiye kadar ortaklaşa olarak kurban edilebilir Bu yedi pay içinde adak, akîka, ölmüş kişiye ve bayram kurbanına niyet edilebilir Burada önemli bir nokta; her payın hakkı olan eti adaletle bölüştürmektir |
