 |
 |
|
|
|
||
 |
 |
|
|
|
|
|
 |
Bilmece Ve Tekerlemlrin Türk Kültüründeki Yeri Hit: 2536 Tarih: 2010-02-22 Ekleyen: admin |
 |
 »Anlamını Bilmediğimiz Kelimeler»Aslında Bilmesenizde Olur Ama Genede şu Bilgilere Bir Bakın »Avukat Olabilmek Için »Beş Duyu Organımız Olan Dilimiz Ve Derimiz Ile Ilgili Bilmeceler »Bilmece Ve Tekerlemlrin Türk Kültüründeki Yeri »Bilmeceler »Bilmeceler Her Konulu »BÖLME Ve BÖLÜNEBİLME KONU ANLATIMI »Bölünebilme Sunusu »Bu Suçumu Babam Hl Bilmiyor »Burun Kulak Dil Ile Ilgili Bilmece »Büyügünü Küçügünü Bilmek Ne Demektir »Büyüğünü Küçüğünü Bilmek Ne Demek »çay Ile Ilgili Bilmece »çuval Hakkında Bilmeceler | Bilmece Ve Tekerlemlrin Türk Kültüründeki YeriBilmece nedir sorusuna: “Yanıtlanması için sorulan eğlendirici, düşündürücü, şaşırtıcı sorulara” bilmece denir diyebiliriz.. Bunu bir misalle açmak gerekirse: “ Fillerin orkestrasına ne denir?” sorusuna vereceğimiz cevaptır: “Filarmoni” dediniz mi, demediniz mi? Burada bilmece sözcük oyununa dayandırılmıştır. Bilmece nedir sorusuna: “Yanıtlanması için sorulan eğlendirici, düşündürücü, şaşırtıcı sorulara” bilmece denir diyebiliriz.. Bunu bir misalle açmak gerekirse: “ Fillerin orkestrasına ne denir?” sorusuna vereceğimiz cevaptır: “Filarmoni” dediniz mi, demediniz mi? Burada bilmece sözcük oyununa dayandırılmıştır. Sadece günümüz dünyasının değil, eskiçağlardan beri hemen hemen istisnasız bütün toplulukların edebiyat ve folklorunda; bilmece ve bilmece kültürü vardır. Bilmeceler, sözcüklere ve cümlelere olağanüstü, doğaüstü, büyülü, efsunlu güçler ve gizemler yükler. Bazen de ilkel inançlardan da doğmuş olabilir. Çocukluğunuza dönebilirseniz, ninenizin ya da dedenizin anlattığı birçok peri masalında büyülerin bozulabilmesi için, zor bir bilmecenin çözümünü bulmak gerektiğini hatırlarsınız değil mi? Bizim kültürümüzde ise daha çok; Orta Asya, İran, Arap ve Yunan bilmeceleri etkin ve ağırlıklıdır. Odipus, Sfenks denen kanatlı canavarın, “ aslı tek bir varlıkken, önce dört, sonra iki, daha sonra üçayaklı olan nedir?” sorusunu cevaplamak zorunda kalır. Odipus doğru yanıtı bilir ve Sfenks’in büyüsü bozulur. Bazı kültürler, kehanetlerini bilmece biçimlerine sokar ve sözcükleri öyle akıllıca kullanırlar ki, olaylar nasıl gelişirse gelişsin onların öngörüleri gerçekleşmiş sanılırdı. Bizde Karacaoğlanı’ın koşmaları bile bilmecedir âdetâ. Bir şeyi ya da objeyi, renkli benzetmelerle açıklama şeklinde olanlarda vardır ki, eğretileme denir. Misâl: “Ocak başında kuyu,/ Kuyunun içinde suyu,/ Suyun içinde yılan,/ Yılanın ağzında mercan.” Bilmecesinde gaz lambası anlatılırken çeşitli benzetmelerden yararlanılmıştır. Bizim eski Türk Kültüründe bilmeceler, uzun kış gecelerinde hane halkının eğlenmesi, düşünmesi, beyin jimnastiği yapması ve çocukların eğitiminde de çok kullanılırdı. Böylece, yeni yetmelerin eğitimi, gelişimi, fikir yürütmesi gibi yeteneklerinin geliştirilmesi amaçlanırdı. Bilmeceler bazen basit ve kolay olduğu gibi, uzun tekerlemeler ve uyaklı dizeler şeklinde de olabilirdi. Bazıları kısa tutulur iken, bazıları da uzun tutulurdu. “Bir karı ile bir koca,/ Mırmır eder her gece,/ Karı der ki:- Hey koca,/ Acep İstanbul nice?/- İstanbul bucak bucak, / Çevresi mermer ocak,/ İçi dolu boncucak,” da olduğu gibilerin yanın da: “Üstü çayır biçilir,/ Altı çeşme içilir.” olanları da vardır. Şaşırtmaca ve benzetmeler olumsuzlanarak sorulanları da az değildir: “ Karnı gurul gurul eder, kurbağa değil,/ Ağzında zurnası var, zurnacı değil,/ Başında tablası var, tablacı değil” gibi. Çağlar değiştikçe bilmecelerin türleri ve soruş teknikleri de değişti. Günümüz bilmecelerinden bazıları: “ Kimler dişlerini fırçalarken ıslık çalabilir?” Yanıtı bilebildiniz mi? Takma dişi olanlar. “Filler niçin gözlük takar?” Sanırım yine bilemediniz: Tanınmamak için. Hayal ve şekil aldatmacalı bilmeceler de yok değil: “ Bir kilo demir mi ağır, bir kilo pamuk mu?” bilmecesinde olduğu gibi. Pamuğu hacim olarak algılayanlar derhal “pamuk” yanıtını yapıştırmazlar mı? “Bir sepette otuz yedi yumurta vardı, altı çıktı kaç kaldı?” gibi mantık ve dikkat isteyen bilmeceler çoktur. Türk kültürü sade bilmeceler değil, maniler, masallar, fıkralarla da oldukça zengindir. Bu konu da yazılmış onca kitaplar bulunmaktadır. Aslında bu tür bilmeceler, güzel konuşma ve iyi cümle kurma özelliğini de geliştirmiştir. Kim güzel bilmece sorup, masal ve mani söyleyebiliyorsa; biliniz ki o kişi güzel de TÜRKÇE konuşuyor demektir. |
 |
|  |
|
|
|
|
|
