 |
 |
|
|
|
||
 |
 |
|
|
|
|
|
 |
Ekosistemler Ve Madde Döngüsü Hit: 155 Tarih: 2011-12-27 Ekleyen: medussa |
 |
Ekosistemler Ve Madde DöngüsüYeryüzünde canlı yaratıkların tümü, biyosfer denilen ince bir kabukta yaşar Biyosferin belirgin özelliği onu oluşturan hayvan ve bitki türlerinin çok çeşitliliği ve yapısındaki düzensizliktir Bu düzensizlik, canlı yaratıklarla fizik ortam öğelerinin eşitsizlik eşitsiz dağılımında açıkça görülür Ama bu çeşitliliğe karşın, canlıların biyosferdeki yerleşimi bir kargaşa şeklinde değildir 1935 yılında ingiliz botanikçisi Arthur C Tansleyin ekosistem adına verdiği birimler halindedir Belirli bir ortamda yaşayan canlıların tümüne biyosenoz, bunların barındıkları ortama da biyotop denir Ekosistem bu ikisinin ilişkisi ortak tanımlanabilir Biyotop + Biyosentez = Ekosistem A EKOSİSTEMDE YAŞAYAN CANLILARIN İŞLEVLERİ a Ekolojik Piramit Bütün ekosistemi özetlemek için ekolojik pramid yararlı bir yoldur Piramit yaşayan canlıların enerjilerini nasıl elde ettiklerine göre yukarıdan aşağıya (yaklaşık olarak yediklerine göre) bir listedir Piramid´in her bir tabakasının (bölümden bölüme) genişliği yaşayan canlıların (bireyin sayısını, türün sayısını değil) nasıl çoğaldığını göstermektedir Enerjiyi nasıl elde ettiklerine göre yaşayan tüm varlıklar kategorilerden birine girerler : Ekosistemi oluşturan öğeler, başlıca dört gurupta toplanır 1-Cansız varlıklar (inorganik ve organik maddeler) 2-Primer üreticiler (yeşil bitkiler) 3-Tüketiciler (bitkisel ve hayvansal maddeleri yiyenler) 4-Ayrıştıcılar (bakteri ve mantarlar) b Üreticiler - Tüketiciler - Ayrıştırıcılar Üreticiler, klorofil içeren yeşil yapraklı bitkilerdir Bu klorofil ile havada ki CO2´i ve su´dan (şekerler) karbonhidratlar yapmak için ihtiyaçları olan güneşin enerjisini tutarlar Bu üretim sürecine fotosentez denir Bitkiler büyüme ve tüm diğer gelişme süreçleri için karbonhidrat temin eder Bitkiler dışında yaşayan canlılardan hiç birinin gıdasını üretememesi önemli bir noktadır Bu nedenle onlara üreticiler denir Tüketiciler, direk veya indirek üreticilerin ürettiklerini (karbonhidratla) yiyerek yaşayan hayvanlardır Tüketiciler daha fazla gruplara bölünebilirler: Birinci tür, ikinci tür, üçüncü tür vb Birinci tür otçul hayvanları (bitki yiyenler) kapsar İkinci tür et obur hayvanlardır, örümcekler, kurbağalar gibi, parazit (alsak böcekler) ki birinci türün tüketicilerini yerler Üçüncü tür, yılanlar gibi et obur hayvanlardır ki ikinci türün tüketicilerini yerler Tüketiciler grubunun son halkasını örneğin; kaplanlar kartallar veya insanlar oluşturur, yüksek tüketici sınıfı adını alırlar Ayrıştırıcılar, bazı nematod ve böcekler gibi küçük hayvanlar ve bakteri ve mantarlar gibi mikroorganizmalardır ki tüketici ve üreticilerin (düşen yapraklar, ölü gövdeler, hayvanların gübresi vb) atıklarını (organik materyali) yiyerek yaşarlar Toprakta yaşayan ayrıştırıcıların sayısı çok büyüktür (verimli torağın 1 gramın da 1000000000 dan daha çok) ayrıştırıcıların en önemli fonksiyonu organik materyalden bitkilerin kullanabileceği mineralleri yapmaktır Sonra bu mineraller bitkiler tarafından absorbe edilebilir c Ekosistemlerin Belirgin Özelikleri Bir ekosistem biyosferin, bir bölümü ya da parçasıdır ; büyüklüğü ya da genişliği çok değişik olabilir Bir su birikintisi, bir buğday tarlası birer ekosistemdir Fakat kurumuş bir Ağaç kütüğü gibi son derece belirgin ve dar sınırlı öğeler de birer ekosistem parçası sayılabilir Ama kısıtlı ekosistemelerin genellikle zaman içinde sınırlı bir yaşamı vardır Bu yüzden bunlar birer ekosistem parçası sayılır, sinüzi adıyla anılır Bunun tam tersine Afrika savanaları ya da Avrupanın geniş yapraklı ormanları gibi, kimi ekosistemler çok geniş bölgeleri kaplar İklimin denetimi altında bulunan kutuplardan ekvatora kadar az çok paralel bölgelere yayılan bu öğeler deformasyon (oluşum) veya biyom adıyla anılır Bunlar, bir genel görünümün kendine özgü bir direy (fauna) ve bitey (flora) içeren karakteristik ana öğeleridir Boyutları ne olursa olsun, bir ekosistemin sınırları az çok belirgindir Çoğunlukla birbirine komşu ekosistem arasında bir geçiş bölgesi (ekoton) vardır Geçiş bölgesi, bir ormanın kıyı çizgisi gibi veya ekvator ormanından savanalara geçişte olduğu gibi yaygın bir bölge olabilir Ekotonların belirgin özelliği, kendine özgü iklimi ve daha zengin direyidir Bunun için, kıyı kuşu türlerinin sayısı kara ve açık deniz kuşlarınınkinden fazladır (Çünkü kıyı kesimi, anakara ile Okyanus arasında bir ekoton oluşturur) Ekosistemlerin sınırlarının belirlenmesi, özellikle hayvan sayısı gözönünde bulundurulacak olursa, hiç de kolay değildir Bu konuda birçok örnekleme ve istatistik verilerini değerlendirme yöntemleri bulunmuştur Bu bakımdan, belli başlı hayvan türlerinin bolluğunu, dağılımını, yıllık çevrimlerini, sayılarının azalıp çoğalmasını, metabolizmalarını bilmek gerekir Bu veriler ya yerinde ya da yetiştirme yoluyla elde edilebilir Bu birinci aşama tamamlandıktan sonradır ki, ekosistemleri yapısını ve işleyişini incelemeye başlamak mümkün olabilir |
 |
|  |
|
|
|
|
|
