 |
 |
|
|
|
||
 |
 |
|
|
|
|
|
 |
Mayoz Ve Mitoz Bölünme Konu Hit: 1374 Tarih: 2010-04-23 Ekleyen: seyma |
 |
Mayoz Ve Mitoz Bölünme KonuMitoz Bölünmeyle İlgili Genel Bilgiler Mitoz bölünme tek hücrelilerde çoğalmayı,çok hücrelilerde büyümeyi ve onarımı sağlar. Genel olarak vücut hücrelerinde görülür. Bir hücreden,bir mitoz bölünme sonucu kalıtsal yapısı aynı olan iki hücre oluşur. Mitoz bölünme sonucu oluşan hücrelerin kromozom sayısı ana hücre ile aynıdır.2n kromozomlu hücreden mitoz bölünme sonucu yine 2n kromozomlu hücreler oluşur.n kromozomlu bir hücrenin mitoz bölünmesi sonucu yine n kromozomlu hücreler oluşur. Mitoz Bölünme de dikkat edilecek hususlar Tek hücrelilerde çoğalma , çok hücrelilerde büyüme için kullanılır. Yıpranan ve yaralanan hücrelerin iyileşmesi mitoz ile olur. Oluşan hücrelerin Kromozom bilgisi aynıdır. Büyüme sırasında mitoz bölünme hızlıdır. Sinir, Sperm ve Yumurta hücrelerinde mitoz bölünme olmaz. MİTOZ BÖLÜNME EVRELERİ Mitoz bölünme kendi içinde çekirdek bölünmesi (karyokinez) ve sitoplazma bölünmesi (sitokinez) olarak iki evrede incelenir. 1. Çekirdek Bölünmesi (Karyokinez) Bitki ve hayvan hücrelerinde benzer şekilde gerçekleşir.Ancak hayvan hücrelerinde sentriyoller bulunduğu halde,gelişmiş bitki hücrelerinde sentriyoller bulunmaz.Karyokinez kesintisiz bir dizi olay olmasına rağmen incelemeyi kolaylaştırmak amacıyla profaz,metafaz,anafaz ve telofaz olmak üzere dört evrede incelenir. Profaz: Mitozun ilk evresidir. İnterfazda kendini eşlemiş olan kromotin iplik yoğunlaşarak kromozomu oluşturmaya başlar. Çekirdek zarı ve çekirdekçik erimeye başlar. Hayvan hücrelerinde sentriyoller zıt kutuplara doğru çekilir. İğ iplikleri oluşur.(İğ iplikleri hayvan hücrelerinde sentriyoller tarafından oluşturulurken,bitki hücrelerinde sitoplazmadaki proteinler tarafından oluşturulur.) Metafaz: Kromozomlar sentromer bölgelerinden iğ ipliklerine bağlanarak hücrenin merkezine doğru hareket ederek ekvator düzleminde yan yana dizilirler. Çekirdek zarı ve çekirdekçik tamamen kaybolur. Kromozomların en belirgin görüldüğü evredir. Anafaz: Kromotitleri birbirine bağlayan sentromer bölünür. Eş kromotitler birbirinden ayrılıp,hücrenin zıt kutuplarına doğru hareket etmeye başlar. Telofaz: Kromozomlar yeniden kromotin ağ oluşturmaya başlar. İğ iplikleri kaybolur. Çekirdek zarı ve çekirdekçik oluşur. 2. Sitoplazma Bölünmesi (Sitokinez) Çoğu kez telofaz sırasında başlayabilir.Bitki ve hayvan hücrelerinde farklı biçimde gerçekleşir. Hayvan hücrelerinde,sitoplazma,ana hücrenin ekvator düzleminde, çevreden merkeze doğru boğumlanmasıyla bölünür. Bitki hücrelerinde selüloz çeper nedeniyle boğumlanma olmaz.Sitoplazma merkezden çevreye doğru,hücre plağı (ara lamel) denen özel bir yapı aracılığıyla bölünür.Sonuçta kalıtsal yapısı birbirinin aynısı olan iki hücre oluşur. MAYOZ BÖLÜNME Mayoz Bölünmeyle İlgili Genel Bilgiler Mayoz bölünme daha çok üreme ana hücrelerinde gerçekleşir. Mayoz bölünme sonucu bir hücreden dört hücre oluşur. İki ayrı hücre bölünmesi olayından meydana gelir;fakat kromozomlar kendini bir kez eşler. Mayoz bölünme sonucu oluşan hücrelerin kromozom sayısı ana hücrenin yarısı kadardır. 2n kromozomlu ana hücreden n kromozomlu 4 hücre (gamet) oluşur Mayoz bölünme sonucu oluşan dört yavru hücrenin de kalıtsal yapısı (genlerinin niteliği) genellikle birbirinden farklıdır. Mayoz sonucu oluşan yavru hücreler tekrar mayoz bölünme geçiremezler. Mayoz bölünmede krossing-over ve homolog kromozomların bağımsız dağılımı kalıtsal çeşitliliğe neden olur. Mayoz bölünme öncesinde de mitoz bölünme öncesinde olduğu gibi bir interfaz evresi vardır. Bu evrede : (interfazda) - DNA eşlenir ve eş kromotitler oluşturulur. - Hayvan hücrelerinde sentriyoller bölünür. - Protein ve ATP sentezi yapılır. MAYOZ BÖLÜNME EVRELERİ Mayoz bölünme birbirini izleyen iki bölünmeyi kapsar. 1.BÖLÜNME: İnterfazı vardır.DNA bu evrede eşlenir. Profaz 1: 5 safhada gerçekleşir. LEPTOPEN: Kromozomlar,ince uzun iplikler halinde belirir. Kromotitler henüz belirgin değildir. ZİGOTEN: Homolog kromozomlar yan yana gelir ve birbirlerine sarılırlar. Bu olaya sinapsis denir. Bu şekilde eşleşen iki kromozomun meydana getirdiği yeni çifte de ?bivalent? denir. PAKİTEN: Kromozomlar kısalıp kalınlaşır. Her kromozomda iki kromotit belirgin duruma geçer. Buna göre her bivalentte 4 kromotit bulunur. Kardeş olmayan kromotitlerden ikisinde kırılmalar olabilir ve kırılan parçalar birbiriyle yer değişimi yapabilir.Bu parça değişimi olayına krossing-over denir. DİPLOTEN: Homolog kromozomları bir arada tutmaya çalışan güç zayıflar. Böylece kromozomlar birbirinden ayrılmaya başlar.Fakat bağlantı noktalarını korurlar. DİAKİNEZ: Kromozomların kısalıp kalınlaşması daha da ilerler.Homolog kromozomların birbirini itmeleri sonucunda,kiyazmalar sentromerlerden uçlara doğru kayar.Bu olaya terminolizasyon denir.Çekirdek zarı ve çekirdekçik erir. Metafaz 1: Tetratları oluşturan kromozomlar iğ ipliklerine bağlanarak hücrenin ekvator düzleminde sıralanırlar. Anafaz 1: Tetratları oluşturan homolog kromozom çiftleri birbirinden ayrılarak hücrenin zır kutuplarına doğru çekilirler.Homolog kromozomların bağımsız dağılımına bağlı olarak kalıtsal çeşitlilik ortaya çıkar. Telofaz 1: Kutuplara çekilen kromozomların etrafında çekirdek zarı oluşur. Sitoplazma bölünmeye başlar. Sitoplazma Bölünmesi: Sitoplazma bölünür.2n kromozomlu bir hücreden n kromozomlu,genetik yapısı birbirinden farklı olabilen iki hücre oluşur. II. BÖLÜNME: Bu evrede DNA eşlenmesi yoktur.Fakat sentriyol eşlenmesi olur. Profaz II: Çekirdek zarı kaybolur. Kromozomlar belirginleşir. İğ iplikleri oluşur. Sentriyoller zıt kutuplara çekilir. (hayvan hücrelerinde) Metafaz II: Çift kromotitli kromozomlar iğ ipliklerine bağlanarak hücrenin ekvator düzleminde yan yana sıralanır. Anafaz II: Kromozomları oluşturan kromotitler birbirinden ayrılıp,zıt kutuplara doğru ilerler. Telofaz II: Sitoplazma bölünmeye başlar. Çekirdek zarı ve çekirdekçik yeniden oluşur. Sitoplazma Bölünmesi: Sitoplazma bölünür,sonuçta n kromozomlu dört tane hücre oluşur. Mayoz bölünme hem dişi hem de erkeklerde meydana gelir.Erkek bireydeki sperm oluşumunu sağlayan mayoz bölünmeye spermatogenez,dişi bireydeki yumurta oluşumunu sağlayan mayoz bölünmeye oogenez denir. SPERMATOGENEZ Spermatogenez,erkek bireyin testislerindeki seminifer tüpçüklerinde meydana gelir. Seminifer tüpçüklerinde bulunan 2n kromozomlu spermatogonium hücrelerinden mayoz bölünme geçirecek olanlar büyüyerek birinci dereceli spermatosit haline geçer.Birinci dereceli spermatositlerden I.mayozun sonunda oluşan n kromozomlu hücrelere ikinci dereceli spermatosit denir. İkinci dereceli spermatositlerden II. Mayoz sonucu n kromozomlu 4 spermatit oluşur.Spermatitler farklılaşarak spermleri oluşturur. OOGENEZ Oogenez dişi bireyin yumurtalıklarında (ovaryum) gerçekleşir. Yumurtalıktaki 2n kromozomlu oogonium denen hücrelerden, mayoz bölünme geçirecek olanlara 1. dereceli oosit denir.1. dereceli oositten 1.mayoz bölünme sonucu n kromozomlu biri büyük,biri küçük haploid iki hücre oluşur. Büyük hücreye 2. dereceli oosit,küçük hücreye birinci kutup hücresi denir.İkinci dereceli oosit ve birinci kutup hücresinin bölünmesi sonucu n kromozomlu dört hücre oluşur.Dört hücreden biri büyük olup yumurta adını alır,diğer üç küçük hücreye ise kutup hücresi denir.Kutup hücreleri dejenere olur. MİTOZ İLE MAYOZ ARASINDAKİ FARKLAR Mitoz Bölünme Vücut hücrelerinde görülür. Bölünme sonucunda 2 hücre oluşur. Oluşan hücrelerin genetik bilgileri aynıdır. (Mutasyon hariç) Tek hücrelilerde üremeyi,çok hücrelilerde yaraların onarılması ve büyümeyi sağlar. Tek bir safhada gerçekleşir. Kromozom sayısı değişmez. 2n à 2n n à n Krossing-over oluşmaz.Çeşitlilik görülmez. Enerji harcanır. Hem eşeyli hem eşeysiz üremede görülür. Mayoz Bölünme Üreme ana hücrelerinde görülür. Bölünme sonucunda 4 hücre oluşur. Oluşan hücrelerin genetik bilgileri farklıdır. Üremeyi ve canlılığın çeşitliliğini sağlar. İki safhada gerçekleşir. Kromozom sayısı yarıya iner. 2n à n Sinapsis,tetrat oluşumu ve krossing-over olayları gerçekleşir. Enerji harcanır. Eşeyli üremede görülür |
 |
|  |
|
|
|
|
|
